ارزیابی راه هوایی و انواع صداهای غیر طبیعی در انسداد راه هوایی

ارزیابی راه هوایی و انواع صداهای غیر طبیعی در انسداد راه هوایی

ارزیابی

ارزیابی راه هوایی و انواع صداهای غیر طبیعی در انسداد راه هوایی

ارزیابی راه هوایی و انواع صداهای غیر طبیعی در انسداد راه هوایی

ارزیابی راه هوایی

باز بودن راه هوایی برای تنفس و اکسیژناسیون کافی ضرورت دارد. لذا ارزیابی راه هوایی، یکی از نخستین اجزاء ارزیابی اولیه بیمار است. یک راه هوایی باز عمدتاً به نام Patent Airway خوانده می شود.

سطح هوشیاری بیمار با وضعیت راه هوایی او تطابق خوبی دارد. راه هوایی بیماری که هوشیار و پاسخگو بوده و با صدای طبیعی با شما صحبت می کند، باز است. وجود راه هوایی تمیز و باز همراه با تنفس مناسب بیمار را قادر به برقراری ارتباط می سازد.

بیماری که دچار کاهش سطح هوشیاری شده یا دچار عدم پاسخگویی کامل است، معمولا نمی تواند راه هوایی خود را حفظ نموده و در معرض انسداد یا بسته شدن راه هوایی قرار دارد. زبان شل شده به عقب می افتد و حلق را می بندد.

اپی گلوت نیز ممکن است شل شده و راه هوایی را در سطح فارنکس ببندد. تلاش بیمار برای تنفس نوعی فشار منفی ایجاد می کند. این کار منجر به کشیده شدن زبان و اپی گلوت به داخل می شود و انسدادی را در مسیر جریان هوا به نای و ریه ایجاد می کند. همچنین ممکن است راه هوایی بر اثر صدماتی چون سوختگی و تروما به بافت نرم صورت و مجاری هوایی فوقانی دچار انسداد گردد. هنگام ارزیابی راه هوایی در بیماری که دچار تغییر سطح هوشیاری شده، باز کردن راه هوایی با دست، مشاهده درون دهان و گوش دادن به هر گونه صدای غیرطبیعی ضرورت دارد. صداهای ذیل صداهایی هستند که انسداد راه هوایی را نشان می دهند:

  • خرخر کردن (snoring) وقتی روی می دهد که مجاری هوایی فوقانی به وسیله قاعده زبان یا بافت های شل شده در فارنکس دچار انسداد نسبی می شود. خرخر کردن و انسداد را می توان با انجام مانور سر عقب-چانه بالا برطرف نمود. این کار قاعده زبان را از پشت فارنکس (حلق) بلند می کند. در بیمار مشکوک به آسیب ستون مهره ها باید از مانور باز کردن فک با فشار استفاده نمود.
  • قارقار کردن (crowing) شبیه صدای قارقار کلاغ است که در صورت اسپاسم عضلات اطراف حنجره و باریک شدن مجرای ورودی نای روی می دهد. عبور سریع هوا از مجرای محدود شده باعث ایجاد این صدا می شود.
  • قل قل کردن (gurgling) صدایی است که معمولا وجود خون، استفراغ، ترشحات یا سایر مایعات در مجاری هوایی را نشان می دهد. بلافاصله مواد را از راه هوایی، ساکشن نمایید.
  • استریدور (stridor) یک صدای خشن و پر طنین است که طی دم شنیده می شود و مشخصه انسداد شدید مجاری هوایی فوقانی به دلیل ادم حنجره است.

باز کردن دهان

باز کردن دهان بیماری که دچار عدم پاسخگویی یا کاهش سطح هوشیاری شده برای ارزیابی راه هوایی ضروری است. این کار با تکنیک انگشت متقاطع (crossed-finger technique) انجام می شود.

  1. بالا و پشت سر بیمار زانو بزنید.
  2. انگشت شست و اشاره یک دست را به حالت متقاطع روی هم قرار دهید.
  3. انگشت شست را روی دندان های پیشین تحتانی و انگشت اشاره را روی دندان ها ی پیشین فوقانی قرار دهید.
  4. برای باز کردن دهان از حرکت قیچی مانند این دو انگشت استفاده نمایید.

درون دهان را از نظر وجود استفراغ، خون، ترشحات، دندان های شکسته یا اجسام خارجی که می توانند باعث انسداد راه هوایی شوند، مشاهده نمایید. هر گونه ماده خارجی را از دهان ساکشن کنید. اگر ابزار ساکشن در دسترس نباشد، بیمار را به پهلو بچرخانید ( این کار را تنها در صورتی انجام دهید که هیچ گونه شکی به وجود آسیب ستون مهره ها نداشته باشید ) و مایعات را با استفاده از انگشت اشاره و میانی که درون یک پارچه یا گاز پیچیده شده اند، خارج نمایید. اگر می توانید اجسام خارجی مانند غذا، دندان شکسته یا دندان مصنوعی را مشاهده کنید، دهان را با انگشت اشاره جارو نموده و این مواد را خارج کنید. این کار را به سرعت انجام دهید. بسیار مراقب باشید زیرا ممکن است بیمار دستان شما را گاز بگیرد، عق بزند یا استفراغ نماید.

باز کردن راه هوایی

پیش از آنکه بتوان به بیماری که دچار تنفس ناکافی است، ونتیلاسیون با فشار مثبت داد یا تنفس مصنوعی بصورت عبور هوا با فشار به درون ریه ها به کار برد، باید مجاری هوایی را باز نمود. راه هوایی را با استفاده از مانور سر عقب-چانه بالا یا مانور باز کردن فک با فشار به طور دستی باز کنید. معمولا از مانور سر عقب-چانه بالا استفاده می شود. البته اگر مشکوک به وجود آسیب مهره ها هستید از مانور باز کردن فک با فشار  همراه با پایدار نگه داشتن ستون مهره ها در یک خط استفاده نمایید.

مانور سر عقب چانه بالا (head-tilt chin-lift)

مانور سر عقب – چانه بالا باید برای باز نگه داشتن راه هوایی در بیماری که مشکوک به آسیب ستون مهره ها نیستیم، استفاده شود.

  1. یک دست را روی پیشانی بیمار قرار داده و فشار محکم و به سمت عقب با کف دست به آن وارد نموده و سر را به عقب بکشید. نوک انگشتان دست دیگر را زیر قسمت استخوان فک تحتانی قرار دهید.
  2. چانه را به جلو بیاورید و ضمن حمایت فک، سر را تا حد امکان به عقب بکشید. بافت نرم زیر چانه را فشار ندهید زیرا می تواند باعث انسداد راه هوایی گردد.
  3. فشار روی پیشانی بیمار با دست دیگر ادامه دهید تا سر به عقب نگه داشته شود.
  4. چانه را به بالا بکشید تا دندان ها نزدیک به هم قرار گیرند ( در صورت لزوم، می توانید از انگشت شست خود برای پایین نگه داشتن لب تحتانی استفاده کنید، این کار دهان بیمار را کمی باز نگه می دارد )
  5. اگر بیمار دندان مصنوعی دارد، باقی گذاشتن آنها در جای خود احتمال ایجاد انسداد با لب را کاهش می دهد. در صورت باقی ماندن دندان ها در جای خود، دهان شکل طبیعب تری دارد. اگر قادر به مدیریت دندان ها نباشیم، آنها را خارج می کنیم.

مانور سر عقب – چانه بالا در کودکان و شیرخواران

روش ارجح برای باز کردن راه هوایی در شیرخواران و کودکان بدون آسیب ستون مهره ها، مانور سر عق – چانه بالا است.

موقعیت دست ها و روش انجام مانور سر عقب – چانه بالا در کودکان و شیرخواران مشابه بزرگسالان است به جز تفاوتی که در وضعیت سر وجود دارد. در شیرخواران، سر باید به طور آرام تر به عقب برده شود و در وضعیت خنثی یا sniffing قرار داده شود. به دلیل بزرگ بودن سر گاه لازم است که برای باز نگه داشتن راه هوایی بالشی را پشت شانه های بیمار بگذاریم. از آنجا که ساختارهای راه هوایی در شیرخواران تکامل کافی ندارند باید مراقب باشید تا سر شیرخوار را بیش از حد اکستانسیون ندهید زیرا این کار را می تواند باعث انسداد نای شود. در کودکان سر مختصری از وضعیت خنثی عقب برده می شود. تنها انگشت اشاره یک دست برای بلند کردن چانه و فک استفاده می گردد. مراقب باشید تا بافت نرم زیر چانه را نفشارید زیرا این کار می تواتد باعث انسداد راه هوایی شود.

مانور باز کردن فک با فشار (jaw-thrust maneuver)

در صورتی شک به آسیب ستون مهره ها، سر و گردن بیمار باید در وضعیت خنثی قرار داده شده و در این وضعیت و در خط وسط حفظ گردند. این کار بدان معنی است که سر به پهلو نچرخیده، به جلو یا عقب خم نشود. در این بیماران از مانور باز کردن فک با فشار استفاده می شود زیرا در این مانور سر و گردن به عقب خم نمی گردد. فک (مندیبل) توسط انگشتان EMT-B به جلو آورده می شود که این کار زبان بیمار را به جلو کشیده و از پشت راه هوایی دور نگه می دارد. اگر مانور سر عقب – چانه بالا در یک بیمار بدون آسیب ستون مهره ها در باز کردن راه هوایی، موفقیت آمیز نباشد. از مانور باز کردن فک با فشار استفاده می شود.

  1. بالای سر بیمار زانو بزنید آرنج های خود را بر روی سطحی که بیمار روی آن دراز کشیده قرار داده و دستان خود را در دوطرف سر بیمار بگذارید.
  2. زاوایای فک تحتانی بیمار در هر دوطرف را مشت کنید با هر دو دست فک را به جلو فشار بکشید این کار زبان را به جلو حرکت داده و از راه هوایی دور می کند. در صورت عدم شک به وجود صدمه ستون مهره ها، می توان سر را به عقب کشید.
  3. در صورت بسته بودن لب ها، با انگشت شست خود لب تحتانی را به عقب بکشید.

اگر مانور باز کردن فک با فشار، راه هوایی را باز ننماید، موقعیت فک را تغییر دهید. اگر تغییر موقعیت فک نیز موثر نباشد، یک راه هوایی بینی یا دهانی را همانگونه که در ادامه ذکر خواهد شد، قرار دهید. حفظ ثبات وضعیت توسط EMT-B نیز می تواند به ایجاد و حفظ باز کردن فک با فشار کمک نماید.

باز کردن فک با فشار در شیرخواران و کودکان

روش های پایه ای را که در بالا شرح داده شد، هنگام اجرای مانور باز کردن فک با فشار در شیرخواران و کودکان انجام دهید. دو یا سه انگشت هر دست را برای حرکت دادن فک به سمت بالا و جلو روی زاویه فک قرار دهید در حالی که سایر انگشتان، کار هدایت را بر عهده دارند. در صورت عدم موفقیت این مانور برای تمیز کردن مجاری هوایی از یک لوله هوایی استفاده کنید.

منبع: اورژانس های طبی پیش بیمارستانی پایه

کانال تلگرام فوریت های پزشکی[divide icon=”circle”]

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *